تبلیغات
تاریخ ادبیات شیراز - شیراز از دیگاه جهان گردان
تاریخ ادبیات شیراز
دوشنبه 23 آذر 1394 :: نویسنده : یگانه اکبرزاده

شیراز از دیدگاه جهانگردان


فارس بزرگترین استان ایران و زیباترین و زرخیزترین آن ها است. شهرت این استان بر اساس نامش است که به تمام کشور داده شده و نیز آب و هوای خوب و آثار باستانی و شهرهایش که در زیبایی شهرت دارند و مردان نامداری که از آن برخاسته اند. در چند فرسنگی شیراز که به راستی می توان آن را بهشت روی زمین دانست ویرانه های شگفت انگیز تخت جمشید قرار دارد.


سفرنامه گاسپاردروویل 1819. م



شیراز در طول سالیان دراز عمر خود مهمانان فراوانی را پذیرا شده است و شیرازیان که در جهان به مهمان نوازی شهره اند همیشه در فراهم آوردن وسایل آسایش مهمانانشان کوشیده اند و از این رو شاید در بیش از صدها سفرنامه تاریخی مطالب فراوانی در مورد شیراز و شیرازیان می توان یافت که گزیده ای از این مطالب را تقدیم حضورتان می کنیم.



شیراز مرکز حکومت فارس است. شیراز در گذشته یکی از زیباترین و دلپذیرترین شهرهای ایران بوده است. ولی امروز چندان چیزی از آن باقی نمانده است از آن جهت شهرت یافته که زادگاه سعدی و حافظ است و کنار قبور این دو شاعر کلبه چوبی کوچکی قرار دارد که در آن مجموعه ای عالی از آثارشان گردآوری شده است. شیراز چندین بار اقامتگاه شاهان بوده از جمله کریم خان زند دربار خود را در آن جا مستقر نموده بود. کریم خان شیراز را به صورت زیبایی در آورده بود و استحکامات خوبی داشت اما آغا محمدخان بیدادگر پس از آن که شهر را تسخیر نمود آن را منهدم ساخت به طوری که امروز وضع شهر با آنچه شعرا در وصف آن گفته اند قابل شناسایی نمی باشد.



سفر نامه گاسپار دروویل 1819. م



نجیب زاده ای اسپانیولی به نام « دن گارسیاد سیلوایه فیگوه را » در سال 1614 . م همزمان با پادشاهی شاه عباس صفوی و به فرمان فیلیپ سوم پادشاه اسپانیا به ایران می آید و در راه سفر خود به اصفهان به شهر لار وارد می شود و حاکم لار با چهارصد سوار و با ساز و دهل به استقبال او می آیند و اما هنگام ورود به شیراز حاکم شهر استقبال با شکوه تری از او می کند دن گارسیا در سفر نامه خود شیراز را به زیبایی والنسیا و قرطبه تشبیه می کند و می گوید باغهای اطراف آن فوق العاده زیباست و در ادامه سفر خود به سمت اصفهان از تخت جمشید نیز بازدید می کند و این ویرانه ها اعجاب او را بر می انگیزد و با دقت و علاقه مندی زیادی به وصف جزئیات آنها می پردازد به عقیده دن گارسیا این ویرانه های با عظمت با شکوهتر از اهرام مصر و زیباتر از معابد یونان است و می گوید : « در اینجا هنر و عظمت به وحدتی همیشگی رسیده است » و حتی در توصیف اصفهان می گوید باغات اطراف شهر زیبا بود ولی به پای باغهای شیراز نمی رسید.



ایران از دید سیاحان اروپایی ص 190

نوشته دکتر حسن حوادی



اگر یک پادشاه سزاوار نامی بزرگ باشد کریم خان می تواند ادعا کند که این عنوان را به خود اختصاص داده است این پادشاه بزرگ پس از آنکه قدرت را به دست گرفت تمام هم و غم خود را به آبادانی شیراز معطوف نمود و از طرفی نیز با ابداع و تدوین قوانین تازه در جهت رفاه و بهبود مردم سرزمین ایران اقداماتی به عمل می آورد. او چند قصر در شیراز و حومه آن احداث کرد. مساجد و بقاع متبرکه را تعمیر و مرمت کرد و با ایجاد شاهراه ها، شیراز را به دیگر نواحی اطراف مرتبط نمود و کاروانسراهای مخروبه را دوباره بازسازی کرد او همچنین ترتیبی اتخاذ کرد تا تمام تجار و بازرگانان و مسافرین در قلمرو ایران بتوانند آزادانه فعالیت و رفت و آمد نمایند. کریم خان در قلمرو فرمان روایی خود بزرگوار و آزاد اندیش بود و در خلال زمامداریش چندین ساختمان به منظور تاسیسات صنعتی جهت اشتغال به کار بیکاران و محرومین ایجاد نمود او حتی نسبت به کسانی که چند بار به جانش سوء قصد کردند عفو و بخشش نشان داد و با اینکه دوستان و درباریانش به شدت طالب مجازات آنها بودند ولی کریم خان نسبت به آنها نرمی و ملایمت نشان می داد. او از توسعه و گسترش تجارت و بازرگانی حمایت می کرد و از این طریق به افزایش ثروت و رفاه مردم کشورش کمک می نمود. هرگز دیده نشده بود که بحثی از کریم خان به میان آید و مردم شیراز برای شادی روح او طلب آمرزش و مغفرت ننمایند یا اشکشان جاری نگردد. از زمان مرگ کریم خان تا کنون سه سال می گذرد ولی مردم هنوز خاطره او را گرامی می دارند. من این مطالب را از سرداران سپاه و دیگر افرادی که باوی حشر و نشر داشتند شنیده ام .

سفرنامه ویلیام فرانکلین 1787 . م


سرهارفورد جونز بریج آخرین ملاقات خود را با لفطعلی خان زند که در سال 1791 . م انجام گرفته این چنین شرح می دهد :

افتخار یافتم که در یک چادر ژنده و محقر همراه با وی روی یک نمد بنشینم. تقوا و عزت نفسش او را در نزد رعایا و زیر دستانش عزیز و محترم تر می ساخت. شجاعت و پایمردی و خویشتن داری که در هنگام بلا و بدبختی از خود نشان می داد مضمون تصنیف و ترانه هایی است که تا زبان فارسی زنده است ممکن است باقی بماند. در دوران عزت و کامکاری، جوانمرد و خوش برخورد بوده ودر ایام مصیبت و بدبختی به اندازه ای بزرگوار و با شکوه بود، که طبیعت بشری کمتر قادر به تحمل آن خواهد بود. چنین موجود ارزشمندی که مایه امید و آرزو و مباهات کشورش بود به وسیله خیانت شخص پستی که به غلط مورد اعتمادش بود « ابراهیم خان کلانتر » گرفتار شد ... اگر تمام این ها تقدیر و مشیت الهی است ما نمی توانیم در محکمه خداوند دادخواهی نمائیم ولی اجازه داریم آن را به دیده عبرت بنگریم .


شیراز دارای شش دروازه است ولی کوچه های شهر به قدری تنگ و باریک است که هنگامی که الاغی با محموله ای از چوب عبور می کند راه عبور سواره را مسدود می نماید ولی من هیچگاه اشعار حافظ را فراموش نمی کنم که می گوید:

شیراز وآب رکنی آن باد خوش نسیم

عیبش مکن که خال رخ هفت کشور است



مسافرینی که قبل از ویرانی و حمله آغا محمدخان از شیراز دیدن کرده اند هیچ کدام از آثار و بناهای مجلل شیراز سخنی نمی گویند هربرت «Herbeert » که همراه توماس شرلی « Thomas sherley » به شیراز سفر کرده بود می گوید که مساحت شیراز در حدود هشت یا نه مایل است و پانزده مسجد درآن وجود دارد که در یکی از مساجد آن دو مناره بلند به چشم می خورد. دکتر فریر «Fryer » می نویسد شیراز دارای چند بازار چه زیبا می باشد. بازار وکیل با آجر ساخته شده و در نوع خود یکی از بهترین شاهکارهای زمان خویش به حساب می آید. یک گروه محافظ شبانه از بازار حراست می نماید و هر کالائی جای جداگانه ای مخصوص به خود را دارد که مشتری برای تهیه و خرید آن می داند به کدام قسمت مراجعه نماید نمای خارجی مسجد جامع شهر نیز بسیار زیباست و معمولاً مانند سایرعمارات و بناهای شرقی آیاتی با خظ عربی بر روی آن نوشته شده است. شهر شیراز به چندین محله تقسیم می شود و هر محله به وسیله یک نفر کدخدا اداره می شود که حقوقی از این بابت دریافت نمی نماید. کدخدا در باره مسایل عمومی با ریش سفیدان و افراد متنفذ محله مشورت می نماید و به طور مرتب جریان وقایع روزمره رابه اطلاع حاکم می رساند. کدخدایان معمولاً مدافع و پشتیبان طبقه ضعیف و کم بضاعت هستند.

سفر نامه ادوارد اسکات وارینگ 1802 . م


اشعار سعدی و حافظ و فردوسی در ایران به طرز خاصی مورد توجه است و کمتر کسی پیدا می شود که چندین بیتی از این شاعران را به خاطر نداشته باشد زبان فارسی بسیار غنی وخوش آهنگ است از این رو برای شعرگفتن بسیار مناسب است. این نظریه را خاور شناسان در گزارشهای خود تأیید نموده اند . سرویلیام جونز یکی از با ارزش ترین خاور شناسان برای ولتر تأسف می خورد که چرا زبان فارسی نمی دانسته است. سعدی یکی ازشاعران پرآوزاه است که ایرانی ها او را سلطان الشعرا لقب داده اند. ایرانیان بسیار ناصحانه سخن می گویند زیرا اشعارشان سرشار از پند و اندرز است و عباراتی از آنها بصورت امثال و حکم رواج یافته است .


سفر نامه گاسپاردروویل 1819. م


قدمت شیراز اگر چه بدلیل متون مختلف تاریخی و مدارک باستان شناسی نیازی به توضیح و تفسیر ندارد اما باید گفت که نام شیراز ظاهراً در الواح ایلامی مکشوف در تخت جمشید به صورت shira-si-ish « شیرازی ایش» آمده است و نشان می دهد که در عهد هخامنشی این شهر دایر و در آنجا کارگران مشغول کار واحداث بنایی بوده و از خزانه دستمزد دریافت می کرده اند. تدسکو حدس می زد که نام این شهر از دو کلمه sher « خوب » +raz « همیشه رز = درخت انگور » گرفته شده است. مسلمانان در زمان خلافت عمر بن خطاب، هنگام محاصره اصطخر محل شیراز را اردوگاه خویش قرار داده بودند. در قرن چهارم شیراز یک فرسخ وسعت داشت و دارای بازارهای تنگ و پر جمعیت بود و هشت دروازه داشت. عضدالدوله دیلمی در این شهر قصر، بیمارستان و کتابخانه بزرگی بنا کرد. نخستین کسی که باروی شیراز را ساخت و آن را مستحکم کرد صمصام الدوله پسر عضدالدوله بود. در نیمه قرن هشتم که آن بارو خراب شد و محمود شاه اینجو آن را مرمت کرد و برج های آجری بر آن افزود. شیراز چند مسجد داشت: اول جامع عتیق که آن را عمرو بن لیث صفاری در نیمه دوم قرن سوم ساخته بود و حمدا... مستوفی در باره آن می گوید « آن مقام هرگز از ولی خالی نبوده و بین محراب و منبر دعا را اجابت بود ». دوم مسجد نو که آن را اتابک سعد بن زنگی در نیمه دوم قرن ششم بنا کرده ... ابن بطوطه جهانگرد مراکشی در بازدید از شیراز از پنج نهری که در شهر می گذرد تمجید کرده که یکی از آنها نهر رکناباد است که از چشمه ای در پای کوهی موسوم به قلعه کوچک برمی خاسته و حوالی آن بوستانی دلکش بوده است و قبر سعدی از نیم قرن پیش از ورود ابن بطوطه به شیراز در آغوش آن بوستان جای داشته است و مردم بسیاری به زیارت آن می شتافتند حوض های مرمری زیبایی برای رختشویی در آن واقع بود که سعدی آنها را ساخته بود. شیراز در کنار رود بزرگی قرار ندارد و چنان که گفته شده نهرهای آن به سمت خاور جریان یافته و به در یاچه ای که در چند فرسخی شیراز است فرو می روند



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

چهارشنبه 11 مهر 1397 03:28 ق.ظ

You explained it effectively!
bulk cialis we choice cialis uk rx cialis para comprar we recommend cialis info achat cialis en europe cialis alternative generic for cialis are there generic cialis cialis generic tadalafil buy comprar cialis 10 espa241a
دوشنبه 9 مهر 1397 02:40 ق.ظ

Awesome info. With thanks!
cialis mit grapefruitsaft calis cialis 5 mg schweiz cialis great britain click now buy cialis brand rezeptfrei cialis apotheke sialis viagra cialis levitra buy cialis cheap 10 mg only here cialis pills
یکشنبه 1 مهر 1397 05:33 ق.ظ

Whoa all kinds of very good tips!
global pharmacy canada buy viagrow trusted pharmacy canada drugstore online online pharmacies canadian online pharmacies reviews canadian pharmaceuticals nafta trust pharmacy of canada online drug store canadian pharmacies that are legit
چهارشنبه 28 شهریور 1397 02:12 ق.ظ

Truly lots of amazing information.
canadian discount cialis cialis 20 mg effectiveness we like it cialis price buying brand cialis online preis cialis 20mg schweiz ou trouver cialis sur le net generic for cialis cialis authentique suisse cialis prices in england usa cialis online
چهارشنبه 14 شهریور 1397 09:52 ق.ظ

Kudos! I like it.
canadian pharmaceuticals online prescription drugs without prior prescription how safe are canadian online pharmacies canadian prescription drugstore northwest pharmacies online aarp recommended canadian online pharmacies canada medication pharmacy canada pharmacies online prescriptions canadian medications pharmacy canadian drug
دوشنبه 12 شهریور 1397 10:38 ق.ظ

With thanks. A good amount of info.

canadian drugs generic cialis buy cialis uk no prescription enter site very cheap cialis only now cialis 20 mg cialis professional from usa american pharmacy cialis cialis bula only best offers 100mg cialis cialis diario compra india cialis 100mg cost
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:51 ب.ظ

Useful write ups. Regards.
cialis soft tabs for sale only best offers cialis use cialis farmacias guadalajara we recommend cialis info cialis super kamagra tadalafil 20 mg the best choice cialis woman fast cialis online cialis for sale generic cialis levitra
دوشنبه 7 خرداد 1397 10:59 ق.ظ

Nicely put, Thank you!
online cialis cialis dose 30mg cialis 200 dollar savings card india cialis 100mg cost miglior cialis generico cialis professional from usa cialis uk precios de cialis generico cialis 50 mg soft tab cialis uk next day
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 05:32 ق.ظ

Incredible tons of wonderful knowledge.
sildenafil sildenafil buy viagra online without a prescription cheapest viagra online pharmacy buy viagra without a prescription price of viagra buy cheap viagra no prescription how do i buy viagra where to purchase viagra buying viagra on line buy viagra mastercard
شنبه 18 فروردین 1397 03:17 ب.ظ

Really all kinds of fantastic data.
cialis generico online deutschland cialis online usa cialis online opinioni cialis generico we use it 50 mg cialis dose where to buy cialis in ontario venta cialis en espaa where do you buy cialis prezzo di cialis in bulgaria cialis 100mg suppliers
شنبه 4 فروردین 1397 05:56 ب.ظ

You have made your position quite clearly!.
comprar cialis 10 espa241a cialis 20 mg cost what is cialis bulk cialis price cialis best look here cialis order on line tadalafil tablets cialis dosage recommendations cialis para que sirve enter site very cheap cialis
شنبه 3 تیر 1396 12:19 ق.ظ
بسیار core از خود نوشتن در حالی که صدایی مناسب در
آغاز آیا واقعا کار کاملا با من پس از برخی از زمان.
جایی درون جملات شما در واقع قادر به
من مؤمن متاسفانه تنها برای while. من
این کردم مشکل خود را با فراز در منطق و یک ممکن است را
خوب به پر همه کسانی شکاف.

اگر شما که می توانید انجام من را قطعا بود مجذوب.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : یگانه اکبرزاده
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی